Czym różni się kawa specialty od kawy z supermarketu?

Czy zastanawiałeś się kiedyś, czym różni się kawa specialty od zwykłej kawy, jaką można znaleźć na półkach w supermarkecie? Kraj pochodzenia, cena, gatunek, a może data wypalania ziaren? Odpowiedź jest nieco bardziej złożona, dlatego w dzisiejszym artykule przedstawiamy kluczowe różnice między kawą specialty a kawą przemysłową.

Czym różni się specialty od kawy z supermarketu?

Nie ma wątpliwości, że kawa przemysłowa jest tańsza niż kawa specialty. Cena jest jednak tylko odpowiednikiem jakości ziaren, na którą składa się kilka kluczowych czynników.

Świeżość surowca

Smak kawy zależy w dużej mierze od jej świeżości. Kawa typu specialty to starannie wyselekcjonowane ziarna z najnowszych zbiorów, które mają najbardziej rozbudowany i przyjemny smak i aromat. Aby mieć pewność świeżości, zakup kawy specialty często kontraktuje się z co najmniej rocznym wyprzedzeniem, czyli nawet zanim ziarna zostaną zebrane.

Kawy przemysłowe to często tzw. „past cropy”, czyli ziarna ze starych zbiorów, nawet sprzed kilku lat. Tego typu produkt z pewnością nie będzie smakować tak dobrze jak kawa specialty z bieżących zbiorów, wypalona kilka dni wcześniej – więcej o tym, dlaczego świeżość ziaren po paleniu ma aż takie znaczenie, piszemy na blogu.

Transparentność

Transparentność to konkretne dane na temat ziaren. Na opakowaniach każdej kawy specialty powinny znajdować się informacje o pochodzeniu produktu (wraz z nazwą konkretnej farmy w danym regionie), odmianie botanicznej i, rzecz jasna, gatunku ziaren. Dane te są istotne, ponieważ na smak i jakość kawy składa się mnóstwo elementów, które ostatecznie wpływają na wrażenia sensoryczne konsumenta. Poza wspomnianymi informacjami, na opakowaniu kaw specialty możemy znaleźć oznaczenia dotyczące wysokości nad poziomem morza, na jakiej położona jest plantacja, wyniku ziaren w punktacji SCA, daty palenia, a nawet daty zbiorów. Więcej o tym, na czym właściwie polega ta transparentność w kawie specialty, piszemy w osobnym artykule.

W przypadku kaw, które widzimy na półkach w supermarketach, rzecz ma się zupełnie inaczej. Międzynarodowe firmy zajmujące się paleniem kawy przemysłowej kupują wiele ziaren pochodzących z różnych farm i regionów, a następnie mieszają i wypalają je razem. Dlatego próżno szukać na opakowaniach informacji odnośnie kraju pochodzenia, daty palenia czy nawet gatunku. Kupując kawę przemysłową, właściwie nie wiemy, co dokładnie kupujemy.

Jakość

Być może dla niektórych zabrzmi to jak banalna prawda, jednak trudno się nie zgodzić, że dobrej jakości kawa jest po prostu smaczniejsza. Nie ma się czemu dziwić, skoro ziarna specialty na każdym etapie traktowane są z niezwykłą dbałością – począwszy od uprawy i zbiorów, przez transport, aż po proces wypalania w profesjonalnej palarni i sprzedaży. Aby kawa mogła nazywać się specialty, musi przejść rygorystyczną kontrolę przeprowadzoną przez doświadczonych klasyfikatorów kawy (Q-Graderów) – zgodnie z skalą SCA ziarna specialty nie mogą mieć żadnych defektów podstawowych i dopuszczają jedynie pojedyncze defekty drugorzędne na próbkę.

Tak rygorystycznych wymagań nie stosuje się wobec kawy przemysłowej, do której trafiają ziarna z większą liczbą defektów – w tym uszkodzone czy dotknięte pleśnią – o ile mieszczą się w dopuszczalnych normach jakościowych. Nie oznacza to, że kawa z supermarketu jest niebezpieczna dla zdrowia – w Unii Europejskiej obowiązują ścisłe, prawnie wiążące limity zawartości mykotoksyn (m.in. ochratoksyny A) w kawie palonej. Oznacza to raczej, że selekcja ziaren jest tam znacznie mniej restrykcyjna niż przy kawie specialty, gdzie odrzuca się defekty na długo przed tym, zanim zbliżą się do dopuszczalnych prawem limitów.

Smak

Wszystkie wspomniane powyżej aspekty wpływają na smak. Kawy specialty wypalane są na bieżąco, w zależności od ilości zamówień i zapotrzebowania klientów, dzięki czemu ziarna dłużej utrzymują pełnię smaku i aromatu. Profesjonalne palarnie oferują najczęściej wyłącznie kawę ziarnistą, którą zaleca się mielić bezpośrednio przed parzeniem, aby nie tracić związków lotnych, czyli aromatów odpowiadających za znaczną część naszych wrażeń sensorycznych. Zdecydowana większość kaw przemysłowych jest mielona i ciemno wypalona (dzięki czemu smakuje zawsze tak samo i w ten sposób maskuje się jej niedoskonałości). Aby zatuszować płaski profil sensoryczny, do niektórych tego typu produktów dodaje się sztuczne aromaty.

Czy kawa specialty jest lepsza niż kawa z supermarketu?

Chociaż o gustach się nie dyskutuje, to naszym zdaniem – i zdaniem milionów osób na całym świecie – tak. W przypadku kawy specialty nacisk kładzie się na jakość i smak ziaren. W przypadku kawy przemysłowej – na cenę i ilość. Każdy, nawet osoby, które nie mają wiedzy na temat kawy, bez problemu zauważą różnicę między ziarnami specialty a zwykłą kawą z supermarketu. Czy zatem warto zapłacić kilkanaście złotych więcej i cieszyć się doskonałą jakością i smakiem kawy oraz mieć jasne informacje na temat pochodzenia czy daty wypalania ziaren? Odpowiedź zostawiamy Tobie – a jeśli chcesz ją sprawdzić bez zgadywania, przejrzyj naszą kawę ziarnistą specialty albo dobierz ziarno wygodnie w ramach subskrypcji.

Źródła

• FAO, Green Coffee Classification and Grading (kryteria defektów podstawowych i drugorzędnych dla kawy specialty) – fao.org
• Rozporządzenie Komisji (UE) 2022/1370 – maksymalne dopuszczalne poziomy ochratoksyny A w kawie palonej – eur-lex.europa.eu